„Sęp”. Kim był likwidator Armii Krajowej?

Zabijał na rozkaz. To nie wyglądało jak na filmach, nikt nie odczytywał wyroku: „W imieniu Rzeczypospolitej”. Cała sztuka polegała na tym, by zabić i zdążyć się ewakuować – mówił Lucjan „Sęp” Wiśniewski, zmarły niedawno legendarny żołnierz kontrwywiadu i oddziałów likwidacyjnych.
Kryptonim oddziału brzmiał 993/W. 99 – oznaczało kontrwywiad, 3 – trzeci referat. Kluczowa była litera W, wyróżniała tych, którzy wykonywali wyroki. Strzelali tak, żeby zabić. Wbrew pozorom nie każdy żołnierz to potrafi.

Lucjan w chwili wybuchu wojny miał 13 lat. Mieszkał w Chomiczówce, kiedyś była to podwarszawska miejscowość, dziś dzielnica stolicy. Tam Niemcy w pierwszych dniach wojny rozstrzelali ponad stu Polaków. Był przekonany, że tak będzie wyglądać okupacja.
– My się tak bardzo nie baliśmy, bo mieliśmy głębokie przekonanie, że nie przeżyjemy wojny – powiedział kiedyś.Najpierw zorganizowali się sami, sześciu chłopaków z osiedla. Potem jeden z nich nawiązał kontakt z Tadeuszem Towarnickim „De Vranem”. On ich zaprzysiągł i zabrał w lasy Rozwadowskie, gdzie przez kilka tygodni robili partyzantkę. Lucjan potem podejrzewał, że był to rodzaj kwalifikacji do przyszłych zadań.

W październiku ’42 roku Lucjan i czterech jego kolegów weszło do 993/W noszącego jeszcze wtedy kryptonim „Wapiennik”. Stworzyli patrol nazywany potocznie „Ptaszkami” – „Sęp”, Ryszard Duplicki „Gil”, Zygmunt Szadokierski „Puchacz” i Stanisław Salach „Kobuz”. Był jeszcze Jerzy Pajdziński „Jur I”. Lucjan był najmłodszy, w chwili wykonywania pierwszego wyroku miał 17 lat. Jak potem mówili jego koledzy, był także najlepszy w tym, co robili. Trenowali na odludziu. W piwnicach, korytarzach. Dowódca lojalnie ich uprzedził: – Pamiętajcie, będziecie strzelać także do Polaków, do mężczyzn – zawiesił głos. – I do kobiet, które na to zasłużyły. „Sęp” i jeden z jego kolegów nie mogli się z tym do końca pogodzić. Lucjana wychowywała bardzo religijna matka, był ministrantem. Ksiądz, o czym nie wiedzieli, kapelan AK, powiedział im, że przecież nie można „tak samym kadzidłem na tę zarazę”. Trzeba strzelać. Jak zasłużą, trzeba.
Głównym zadaniem 933/W była likwidacja zagrożeń wokół Komendy Głównej AK. Dwie najważniejsze akcje to likwidacja człowieka, który doprowadził do aresztowania i śmierci gen. Roweckiego „Grota”. Zlikwidowani zostali też członkowie Nadwywiadu Rządu Londyńskiego, który został zorganizowany jako gestapowska prowokacja. Jedną z większych była też akcja wymierzona w kolaborujący z Niemcami „Komitet Ukraiński”. Wyrok wydano na jego szefa, którym był Mychajło Pohotowko.
– Ale gdy tylko weszliśmy, oni wyciągnęli broń i zaczęli strzelać. Położyliśmy ich łącznie szesnastu, a sami mieliśmy tylko jednego rannego – opowiadał „Sęp”. Brał udział w sześćdziesięciu egzekucjach. Choć nie zawsze strzelał. Wykonawcę wskazywał już podczas akcji dowódca patrolu. Ofiarę namierzały dziewczyny pracujące w kontrwywiadzie. Często było tak, że nie można było dostarczyć zdjęcia i „Mira” lub „Wiera” szły z nimi na akcje i palcem pokazywały: – To ten!

„Sęp” opowiadał, że zdarzyło mu się gonić po ulicy za wskazanym człowiekiem i, pomyliwszy twarze, o mały włos nie zastrzelił niewinnego. Szczęśliwie dziewczyna odpowiedzialna za identyfikację krzyknęła ostrzegawczo. Innym razem weszli do domu, gdzie były dzieci. Dowódca patrolu zabrał ojca, konfidenta gestapo do piwnicy, by tam z nim skończyć. Lucjan siedział i „zabawiał” rozmową żonę. Gdy po wykonaniu wyroku poinformowali kobietę, ta zaczęła płakać: – Za co ja go pochowam, za co dzieci wyżywię. „Sęp” w odruchu litości oddał jej pieniądze ze swojego i kolegów żołdu, które akurat miał przy sobie. Dostał za to naganę, ale żołd wypłacono mu powtórnie.
Gdy wybuchło Powstanie “Sęp” walczył w szeregach Zgrupowania “Radosław”, w batalionie “Pięść” pierwszej kompanii “Zemsta”. Oddział Wiśniewskiego walczył na Woli i Starym Mieście. We wrześniu 1944 roku “Sęp”’ został dołączony do kompanii ‚Zemsta II” Grupy Kampinos.
-Nie wiedziałem, do kogo strzelam, był wyrok, wierzyłem, że słuszny, i tyle. Występowałem w imieniu Państwa Polskiego. To była praca. Skuteczna, konsekwentna i robiąca, wiem o tym, wrażenie na naszych wrogach. Wiedzieli, że jesteśmy, że mamy odbezpieczoną broń, że dyszymy żądzą zemsty. I mogę to powiedzieć nie tylko w swoim imieniu, ale także nieżyjących już koleżanek i kolegów: mieliśmy z tego wielką satysfakcję – mówił „Sęp” w jednym z ostatnich wywiadów przed śmiercią.

źródło:WP, Wprost, Gość

Jedna myśl na temat “„Sęp”. Kim był likwidator Armii Krajowej?

  1. \generalnie książka jest taka sobie
    1. Wydział Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu KG ZWZ/AK dzielił się na referaty od 991 do 998, a więc nie wiadomo skąd autor wziął, że 99 to kontrwywiad a 3 to referat trzeci. Nie spotkałem się z takim rozróżnieniem w literaturze historycznej. Sam referat 993 dzielił się na szereg rożnych podreferatów np. 993P, 993W czy 993L Tym bardziej, że kryptonim wydziału to „Ziemiańska” i Wd 69. Referat 993 był referatem operacyjnym, zaś sam 993/W („Wapiennik”, Wykonawczy) zajmował się nie tylko likwidacjami czy wykonywaniem wyroków, jak wskazuje autor. Tym bardziej, że sam autor dalej pisze, że zadaniem 993W była „likwidacja zagrożeń wokół KG AK”, a więc nie tylko akcji likwidacyjnych.
    2. „De Vran” wziął ich najpierw do 7 pp „Garłuch, a dopiero później do partyzantki w lasy rozwadowskie a potem do 993W.
    3. Nie do końca jest prawdziwa teza, że najpoważniejszą akcją 993W była likwidacja sprawcy aresztowania „Grota” (prawdopodobnie chodzi o Eugeniusza Świerczewskiego „Gensa”) i Nadwywiadu Londyńskiego. Oddział przeprowadził również inne ważne akcje np. likwidację wpływów NKWD w lwowskim ZWZ (Macieliński, Gola, Metzger), zakończenie sprawy Jana Poznańskiego „Pływaka” tj. akcja Europejska czy akcja „Za kotarą”.
    4. Patrol w którego skład wchodził „Sęp” nie był nazywany „Ptaszkami”, bowiem takim kryptonimem oznaczano cichociemnych. Był to patrol „Ptaków”, bowiem w jego skład wchodzili żołnierze noszący pseudonimy z nazwami ptaków.
    5. 993/W prawdopodobnie łącznie nie przeprowadził 60 akcji likwidacyjnych stąd „Sęp” nie mógł w tylu akcjach uczestniczyć. Zawarte w książce-wywiadzie z „Sępem” informacje różnią się od jego wcześniejszych relacji zdeponowanych w archiwach.
    6. Nie było regułą, iż wykonawcę likwidacji wskazywano dopiero w czasie akcji. najczęściej był wyznaczany wcześniej, lecz w razie zmiany sytuacji na miejscu mogło zdarzyć się, że strzelać musiał kto inny.
    7. Generalnie WP, Wprost i Gość nie są dobrymi źródłami do analizy i tworzenia artykułów o tematyce historycznej, a tym bardziej dość kontrowersyjnej jak akcji „wyrokowe” czy „likwidacyjne”. Wypadałoby conajmniej je zweryfikować chociażby z pozycjami książkowymi, które do tej pory ukazały się na rynku np. R. Bieleckiego, J. Kuleszy „Przeciw konfidentom i czołgom” czy J. Kuleszy „Bohaterowie dwóch miast” jednak najlepszym wyjściem byłoby się sięgnięcie do bogatych w tym względzie zbiorów archiwalnych.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s